Certificering Koolstofopslag Meerjarige Vezelgewassen GLD

Certificering Vezelgewassen

Biobased bouwen met meerjarige vezelgewassen: nieuwe financieringsmethode voor Gelderse (en andere Nederlandse) boeren en verwerkers van biobased bouwmateriaal.

Biobased bouwen met meerjarige vezelgewassen

Dit innovatieve project ontwikkelt een financieringsmethodiek waarmee boeren in Gelderland kunnen verdienen aan koolstofvastlegging door de teelt van meerjarige vezelgewassen zoals bamboe, miscanthus en paulownia voor de bouw. Carbon Farmers, Climate Cleanup en Stichting Building Balance werken samen om nieuwe ketens ‘van Land tot Pand’ te creëren die boeren duurzame verdienmodellen bieden en de bouwsector van klimaatpositieve materialen voorziet. Het project draagt bij aan de provinciale doelstelling om vanaf 2030 jaarlijks 54 kiloton CO₂ extra vast te leggen, terwijl het tegelijkertijd biodiversiteit, waterkwaliteit en de energietransitie ondersteunt. Door koolstofcertificering via SNK en Oncra kunnen boeren beloond worden voor hun klimaatbijdrage, wat een betrouwbare prikkel vormt voor de overgang naar natuurinclusieve en kringloopgerichte landbouw.

Werkproces

Het project is onderdeel van een 3-fasen aanpak om boeren te ondersteunen bij de overgang naar koolstofvastlegging met vezelgewassen. Deze pagina beschrijft doel proces en uitkomsten van Fase 2: Pilot.

Fase 1: Ontwikkeling – Carbon Farmers en Climate Cleanup creëren de financieringsmethodiek en certificeringsstandaarden via het Oncra-platform, terwijl Building Balance de bouwketens ontwikkelt.

Fase 2: Pilot – Gelderse boeren starten met de teelt van bamboe, miscanthus en paulownia, waarbij koolstofopslag in bodem en bouwmaterialen wordt gemeten en gecertificeerd. Dit is de huidige projectfase waaraan deze website nu is geweid.

Fase 3: Opschaling – Succesvolle pilots worden uitgebreid naar meer boeren, met gegarandeerde afname door bouwpartners en structurele financiering via koolstofcertificaten.

Het resultaat: duurzame verdienmodellen voor boeren, klimaatpositieve bouwmaterialen voor de sector, en een meetbare bijdrage aan Gelderlands CO₂-doelstellingen.

Uitkomsten

Stappenplan

Met boeren en bouwers werd een eenvoudig stappenplan gemaakt, waardoor de complexiteit van certificering is teruggebracht tot een keuzeschema.

Klik op het schema om een PDF te downloaden.

Voor meer informatie neem contact op met Jelle de Bijl via act@climatecleanup.org.

Handleiding

In het kader van dit pilotproject werd een vereenvoudigde handleiding voor de certificering en verwaardig van de koolstofopslag in vezelgewassen geproduceerd. Doel van deze handleiding is het bieden van een stappenplan zodat boeren en bouwers een geschikte keten kunnen vormen, in kunnen schatten waar de kansen liggen en een efficiënt certificeringsproces kunnen doorlopen

Download hier de handleiding voor certificering van vezelgewassen in Nederland.

Ketens

In het kader van dit pilotproject zijn succesvol drie complete ketens van boer tot bouwmateriaal gerealiseerd, waarbij elke keten een specifiek vezelgewas koppelt aan een gespecialiseerde verwerker:

Miscanthus → Isolatiemateriaal

Luc de Wit en andere Nederlandse boeren via het BouwBoeren netwerk telen miscanthus (olifantsgras) dat wordt verwerkt tot hoogwaardige isolatiematerialen. De 2023 proefoogst leverde voldoende materiaal voor 18 woningen. Miscanthus groeit jaarlijks tot 3,5 meter hoogte en kan 10 woningen isoleren per hectare. Het gewas legt veel CO₂ vast in de bodem en wordt verwerkt via gespecialiseerde Biobased Factory machines tot vezels voor isolatieplaten en -dekens.

Bamboe → Palen & Constructie

Martijn Gielens (Haps) heeft zijn melkveehouderij omgeschakeld naar bamboe-teelt op 5 hectare grond. Via BambooLogic Europe worden de geoogste bamboe culmen verwerkt tot constructiepalen en andere bouwmaterialen. Dit project behaalde een negatieve CO₂-uitstoot dankzij de grote biogene koolstofopslag en heeft een EPD-certificering in de Nederlandse Milieu Database. De samenwerking toont aan hoe voormalige veehouders kunnen overstappen op duurzame gewassen met gecertificeerde koolstofopslag via ONCRA. Hoewel deze pilot deels buiten Gelderland ligt, toont het wel de haalbaarheid van de methodiek en kan dienen als referentieproject voor Gelderse boeren die dezelfde overgang willen maken van traditionele landbouw naar koolstofvastlegging met vezelgewassen. BambooLogic is wel gevestigd in Gederland.

Paulownia → Gevelbekleding & Constructiehout

Eric Litjens (Deest) pioniert in Nederland met 15 hectare Paulownia – de grootste plantage van Nederland. Zijn bedrijf Paulownia Cultures produceert gevelbekleding, kozijnen en constructiehout van deze snelgroeiende bomen. Paulownia absorbeert 55 ton CO₂ per hectare per jaar en kan 10 keer geoogst worden van dezelfde stam. Het project is gecertificeerd als PCB-L-001 in de ONCRA registry en levert thermisch behandeld hout dat 50 jaarmeegaat.

Alle drie de ketens zijn operationeel en genereren koolstofcertificaten via het ONCRA-platform, waarmee boeren structurele extra inkomsten kunnen behalen naast hun gewasopbrengsten. De projecten demonstreren de praktische haalbaarheid van de ‘van Land tot Pand’ visie in Gelderland.

Financiering

De pilot heeft succesvol vier voorbeeldprojecten gerealiseerd die als referentie dienen voor andere boeren en verwerkers. Alle projecten ontvingen officiële koolstofcertificaten via het ONCRA-platform en kunnen nu structureel inkomsten genereren uit de vrijwillige koolstofmarkt:

Miscanthus Projecten

CBF006 Miscanthus: Dit project van 1 hectare miscanthus (olifantsgras) heeft zijn eerste koolstofcertificaten ontvangen. Het project toont aan dat miscanthus naast de traditionele gewasopbrengst ook significante bodemkoolstofvastlegging genereert die kan worden gemonetariseerd. Lees meer…

CBF008 Miscanthus: Een tweede pilot met eveneens 1 hectare miscanthus dat in 2022 werd aangeplant. Dit project demonstreerde de snelle groei (tot 3,5 meter per jaar) en het potentieel voor jaarlijkse oogst zonder verlies van bodemkoolstof. Lees meer…

Bamboe Project

BBL-L-017 Bamboo: Hoewel gelegen in Noord-Brabant, toont dit 2,55 hectare bamboeproject de haalbaarheid van Total Ecosystem Carbon certificering. Het project startte op 18 oktober 2024 met een koolstofopslagpotentieel van 344 ton CO₂ en genereert inkomsten via BambooLogic’s carbon removal certificaten. Lees meer…

Paulownia Project

PCB-L-001 Biodivers Paulownia Bos Deest: de 15 hectare paulownia-plantage in Deest werd als eerste paulownia-project in Nederland gecertificeerd. Het project heeft een potentieel van 2.340 ton CO₂-verwijderingwaarvan reeds 1.872 certificaten zijn uitgegeven en 1.069 certificaten beschikbaar zijn voor verkoop. Paulownia Cultures verkoopt certificaten à €55 per ton CO₂ (1.000 kg CO₂ per certificaat). Lees meer…

Financieringsresultaten

Deze pilotprojecten zijn een duidelijke aanwijzing dat koolstofcertificering een haalbaar verdienmodel kan bieden voor Nederlandse boeren. De certificaten worden verhandeld via verschillende platforms:

• Direct verkoop via ONCRA registry aan bedrijven en particulieren
• Groenfonds aanbesteding voor Dutch Construction Stored Carbon Credits Lees meer…
• Transitiefinanciering waarbij 80% van verwachte certificaten vooraf kan worden uitbetaald

De pilotresultaten tonen aan dat boeren €30-100 per ton CO₂ kunnen verdienen, wat bij succesvolle projecten kan oplopen tot duizenden euro’s extra inkomen per hectare naast traditionele gewasopbrengsten. Dit creëert een nieuwe business case voor de overgang naar klimaatpositieve landbouw in Gelderland en daarbuiten. Lees meer…

Uitdagingen en oplossingen in de keten certificering van biobased materiaal

Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste uitdagingen bij het certificeren van koolstof in de keten tussen vezelboeren en materiaalproducenten voor biobased materialen — hierbij zijn kennis verstrekking, begeleiding en het uitvoeren van casussen belangrijke oplossingen.

1. Traceerbaarheid en ketentransparantie

• De biobased keten is vaak complex en gefragmenteerd: boeren, verwerkingsfaciliteiten en fabrikanten werken vaak regionaal en hebben beperkte zichtbaarheid. Het overzichtelijk maken van mogelijke verwerkers en ketens is hierbij belangrijk.
• Voor verwerking en certificering (MRV: monitoring, reporting, verification) is robuuste data nodig — iets waar kleinere spelers niet altijd de capaciteit of structuur voor hebben. Belangrijk is dat er ook certificeerders zijn die zich toeleggen op de kleinere bedrijven en ondernemingen. 
• Er zijn te weinig certificeerbare verwerkers (halffabrikaat/fabrikaat)  in Nederland, dit is een probleem over de gehele vezelgewassen linie en geldt niet alleen voor Gelderland. Dit werd ook geconcludeerd in de evaluatie van de Pilot Vezelgewassen van het Ministerie van LVVN. Belangrijk is dat er mogelijkheden zijn om dit met transitiefinanciering, subsidies en koolstof certificaten te stimuleren zodat er op korte termijn een eerlijke marktwerking kan ontstaan. 

2. Administratieve lasten & kosten

• Certificering vereist validatie en verificatie door onafhankelijke partijen. Dit brengt administratieve en financiële lasten met zich mee, vooral voor kleine agrarische ondernemers. Er zijn slechts enkele spelers op de certificering markt in Nederland die hier rekening mee houden (zoals ONCRA). Het is dan ook belangrijk dat validatie en verificatie niet onnodig complex wordt gehouden door de grotere certificeerder in de markt. 
• Verwerkingsbedrijven in de bouwketen moeten soms meerdere certificeringen combineren — per markt/merk. Belangrijk is dat standaarden gaan samenwerken (CRCF). 

3. Gebrek aan geharmoniseerde standaarden

• De markt kampt met fragmentatie in normen over labels als biobased. De verwachting is dat dit op korte termijn helder wordt, ook gestimuleerd vanuit de verschillende overheden. 
• Onduidelijkheid bestaat ook over kernbegrippen als ‘additioneel’, ‘permanent’, ‘offsetting’ en ‘carbon removal’, met risico op greenwashing. Belangrijk is dat er informatie beschikbaar is voor de ondernemers zodat er weloverwogen keuzes gemaakt kunnen worden. Ook meer informatie vanuit de ketenregisseurs is belangrijk. Deze ketenregisseurs worden vanuit de landelijke overheid (via bijvoorbeeld Building Balance) of op provinciaal niveau ingezet. 
• Hoewel het EU-certificeringskader (CRCF) in november 2024 voorlopig werd goedgekeurd, ontbreken nog veel gedetailleerde methodologieën en is onduidelijk hoe deze toepasbaar zijn op biobased materialen. Binnen de certificering wordt op basis van reële casussen nu meer inzichtelijk in hoe verschillende methodologieen en processen het beste kunnen werken. 

4. Permanente opslag versus tijdelijke vastlegging

• Biobased materialen zoals stro, hennep of hout slaan koolstof op, maar meestal voor een aantal decennia in plaats van permanente opslag. Deze informatie moet helder gecommuniceerd worden, anders kan het verkeerd geïnterpreteerd worden. 

5. Keten begeleiders / modellen in Nederland voorbeelden

• Building Balance schept landelijke en regionale ketens van land tot pand en helpt bij opschaling, certificering en het verbinden van ketenpartners.
• Via SNK/ONCRA framework worden projecten gecertificeerd, gevalideerd en geverifieerd, waarbij onafhankelijke certificeringsinstanties worden ingeschakeld.
• Via een aantal reeds gecertificeerde projecten wordt aangetoond dat het mogelijk is de volledige keten van teler tot bouwer gecertificeerd te krijgen en dat ondernemers via carbon credits extra inkomsten kunnen ontvangen. Echter, er is met name een tekort aan afnemers van biobased materiaal. De vraag vanuit de markt is nog te klein en dit heeft voornamelijk met prijs te maken. 

6. Ontbrekende levenscyclus data (LCA & MPG)

• Veel biobased producten ontbreken nog in de nationale milieudatabase (NMD). Daardoor kunnen architecten en ontwikkelaars ze niet meenemen in MPG-berekeningen. We zien hierin wel snelle aanpassingen en versnelling. 
• LCA’s vergen gedetailleerde systeemgrenzen, data-acquisitie en modellering — vooral voor biobased ketens zijn dat zware logistieke klussen. Het is echter heel goed mogelijk om dit uit te laten voeren door LCA specialisten.. Er zijn ook steeds meer plekken waar boeren en fabrikanten informatie kunnen opvragen en organisaties die zich in duurzame LCA’s zijn gaan specialiseren.

Conclusie

De certificering van koolstof in biobased ketens is een complex samenspel van technische, administratieve, normatieve en marktgerelateerde uitdagingen. Initiatieven vanuit de markt, brancheverenigingen, kennisinstellingen, ketenregisseurs, provincies en landelijke overheid zetten hierin goede stappen. 

Om de doorbraak van biobased materialen in de bouw te realiseren, is het essentieel dat de prijsdrempel voor deze materialen tijdelijk wordt verlaagd door middel van gerichte stimulansen, zoals subsidies, carbon credits en fiscale voordelen. Hierdoor ontstaat een aantrekkelijker marktklimaat en groeit de vraag naar biobased oplossingen. Dit stimuleert de ontwikkeling van nieuwe verwerkingsbedrijven en vergroot de afzetmogelijkheden voor boeren die vezelgewassen verbouwen. Het resultaat is een gezonde en toekomstbestendige keten waarin producenten en gebruikers samen investeren in duurzaamheid. Het resultaat is ook een aanzienlijke verlaging van stikstofuitstoot, betere waterretentie en minder druk op biodiversiteit. Door dit te combineren met krachtige communicatie en storytelling door kennisinstellingen en ondernemers – waarbij de voordelen voor klimaat, gezondheid en circulaire waardecreatie centraal staan – kunnen biobased materialen zich positioneren als hét vanzelfsprekende alternatief voor traditionele bouwmaterialen.

Publicaties

Het volledige traject van dit pilotproject is transparant gedocumenteerd en toegankelijk gemaakt voor de landbouwsector. Alle kennis, resultaten en praktische ervaringen zijn gebundeld in verschillende publicaties om boeren en verwerkers te ondersteunen bij hun eigen overgang naar koolstofvastlegging.

Praktische handleidingen

• Stappenplan Certificering – Grafisch overzicht van het 7-stappen proces
• Handleiding Certificering Vezelgewassen – Gedetailleerde gids voor boeren en verwerkers
• Ketenpartner-overzicht (Building Balance, onder meer geïnformeerd door bevindingen van dit project) – Contactgegevens verwerkers per gewastype

Sectorale communicatie

Diverse communicatie uitingen zijn tot stand gekomen als onderdeel van dit innovatietraject. Een selectie:

• WeGrow: Gelderland zoekt agrariërs en fabrikanten
• Oproep: Gelderland zoekt agrariërs en fabrikanten van biobased bouwmaterialen!
• ZLTO-mailings: Twee nieuwsbrieven naar ZLTO-leden over carbon farming mogelijkheden en praktische stappen.

In het proces behandelde en gedeelde publicaties

Whitepaper CO₂-vastlegging in biobased bouwmaterialen – Copper8 & Climate Cleanup Foundation analyse van certificeringsmogelijkheden voor de bouwsector

Circulaire Bouw 2035 – Onderzoek naar impact biobased bouwen op CO₂-reductie in de bouwsector (9,5% CO₂-besparing mogelijk)

CDR Conference: Funding the Future – Jaarlijkse Climate Cleanup conferentie in Amsterdam waar pilotresultaten werden gepresenteerd aan investeerders en beleidsmakers

Advies Provinciale Staten Gelderland – Aanbevelingen voor opschaling koolstofvastlegging in de provincie

Input EU Carbon Removal Certification Framework – Nederlandse inbreng in Europese regelgeving gebaseerd op pilotresultaten

Online platform

Alle documentatie is permanent beschikbaar via deze projectwebsite waar boeren terecht kunnen met zowel praktische vragen over certificering als netwerkvragen voor het vinden van ketenpartners.

Deze integrale aanpak zorgt ervoor dat de kennis en ervaring uit de pilot breed toegankelijk blijft en andere regio’s en sectoren kunnen profiteren van de geleerde lessen uit Gelderland.

Achtergrond en methode

Wat is het doel van dit proefproject?

In samenwerking met de provincie Gelderland, Building Balance en Carbon Farmers lanceert Climate Cleanup Foundation een innovatief proefproject om de teelt van meerjarige vezelgewassen (zoals miscanthus, paulownia of bamboe) te combineren met de productie van biobased bouwmaterialen (zoals isolatie, panelen en bamboeproducten). Door boeren die deze gewassen verbouwen in contact te brengen met bedrijven die ze verwerken tot biobased bouwmaterialen, creëren we een duurzame toeleveringsketen waarin koolstof wordt opgeslagen. Het doel van deze pilot is om een transparante en toegankelijke methode te bieden voor de financiering van koolstofopslag in de bodem, staande biomassa en biobased materialen. Dit initiatief biedt boeren en verwerkers een unieke kans om hun duurzaamheidsinspanningen te financieren via koolstofcertificaten, die koolstofopslag belonen.

Waarom deze methodologie?

Om klimaatverandering tegen te gaan, moet de mensheid de uitstoot verminderen en koolstof uit de atmosfeer verwijderen. Zowel de landbouw als de bouw zijn belangrijke bronnen van broeikasgasemissies, maar bieden ook mogelijkheden voor koolstofopslag. Deze methodologie helpt om aan de groeiende behoefte aan koolstofverwijdering te voldoen door gebruik te maken van deze mogelijkheden.

Naast de voordelen op het gebied van koolstofopslag draagt deze methodologie bij aan het verbeteren van de biodiversiteit, de bodemgezondheid, de luchtkwaliteit en de waterkwaliteit. Gewassen als bamboe, miscanthus en paulownia vangen bijvoorbeeld grote hoeveelheden kooldioxide op, terwijl ze de bodemkwaliteit verbeteren en de behoefte aan chemische middelen verminderen. Door deze gewassen te gebruiken voor biogebaseerde bouwmaterialen wordt de koolstofvoetafdruk van de bouwsector verkleind en wordt een gezonder milieu bevorderd.

Voor wie is deze methodologie bedoeld?

Deze methodologie is bedoeld voor boeren en verwerkende bedrijven in Gelderland die zich inzetten voor koolstofopslag. Boeren die vezelgewassen verbouwen, kunnen deze methodologie gebruiken om hun koolstofopslag te kwantificeren en financiële steun te krijgen voor hun inspanningen. Ook verwerkende bedrijven kunnen profiteren van financiële prikkels door biogebaseerde materialen te maken die koolstof opslaan en bijdragen aan bredere duurzaamheidsdoelstellingen.

Wie financiert dit project?

Dit project wordt ondersteund door Climate Cleanup Foundation, Carbon Farmers en de provincie Gelderland. Samen streven we naar een transparant en toegankelijk systeem voor de financiering van koolstofopslag in zowel de landbouw als de biobased bouw, om zo duurzaamheid in alle sectoren te stimuleren.

Lees hier het volledige projectplan.

Construction Stored Carbon Certificaten

Deze pilot heeft betrekking op veelproducenten en verwerkers. Climate Cleanup is ook actief op gebied van gebouwgebonden koolstofopslag. Als onderdeel van het initiatief Built by Nature & Good Energies voor het monetariseren van opgeslagen koolstof in de bouw, ontwikkelde Climate Cleanup en partners een methode om de opslag van koolstof in biobased bouwmaterialen en -projecten te certificeren. Dit is de eerste methode op gebouwniveau ter wereld. Met behulp van deze methode kunnen CSC-certificaten worden uitgegeven en vervolgens worden verkocht op de vrijwillige koolstofmarkt om transitiefinanciering voor biobased bouw te genereren.