Verslag · 16 juni 2026 · Rijkskwekerij, Baarn
Nationale Top Natuurlijke Koolstofvastlegging
Eén dag. Ruim 150 beleidsmakers, ondernemers, wetenschappers en financiers. Eén vraag: hoe schalen we natuurlijke koolstofvastlegging op — op een manier die werkt voor klimaat, natuur én samenleving?
Dit is wat de dag opleverde.
Bekijk het verslag →De opening
De minister van Landbouw opent de Top
De dag opende met een boodschap uit Den Haag. Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Jaimi van Essen sprak de Top toe in een videoboodschap — en zette daarmee meteen de toon: natuur is geen kostenpost, maar klimaatinfrastructuur.
Videoboodschap van minister Jaimi van Essen (ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) bij de opening van de Nationale Top.
"Het ministerie van Landbouw is er trots op één van de grondleggers te zijn van de nationale aanpak biobased bouwen. Met koolstofcertificaten laten we zien dat we betrouwbaar meer koolstof kunnen vastleggen." — Minister Jaimi van Essen, ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Het verhaal van de dag
"Het gaat niet om koolstof. Het gaat om leven."
In zijn openingswoord draaide Climate Cleanup-directeur Sven Jense het frame om. Koolstof is meetbaar, en daardoor financierbaar — maar het is een proxy. Waar het werkelijk om gaat is leven: dezelfde hectare die koolstof vastlegt, houdt ook water vast, herstelt de bodem, vermindert stikstof en geeft de regio werk. Eén beweging, vrijwel alle doelen tegelijk. De dag was opgedragen aan Marjan Minnesma, in de geest van: gewoon doen, en doorgaan.
"Koolstof is leven. Wij zijn leven. Door leven centraal te stellen gaat het weer groeien." — Sven Jense, directeur Climate Cleanup
En het is geen droom — het alternatief is al begonnen. Oncra, sinds januari juridisch op eigen benen, is het enige platform ter wereld dat uitsluitend natuurlijke, levende koolstofvastlegging certificeert — juist óók voor de kleinere regeneratieve ondernemers, zodat een voedselbos net zo goed meedoet.
(+221% in één jaar)
Cijfers uit het open Oncra-register (juni 2026), gepresenteerd bij de opening. Elk project en elke ton is verifieerbaar op registry.oncra.org.
De dag in beeld
Buiten, bij de Rijkskwekerij in Baarn
Een dag van ontmoeting — in de kas, onder de bomen en tussen de lanen van de oude Rijkskwekerij.
De oogst
De belangrijkste conclusies
Drie keynotes vertelden samen één verhaal: de wetenschap zegt dat het moet (Tim van Hattum), de economie laat zien hoe het past (Irene van Staveren), en de transitiekunde laat zien dat het al gebeurt (Derk Loorbach). Daaruit, en uit de drie sporen, komen zes conclusies.
Natuur is een derde van de oplossing — en krijgt drie procent van de financiering
Natuurlijke klimaatoplossingen kunnen wereldwijd voor een derde bijdragen aan kosteneffectieve mitigatie. Die mismatch dichten is precies waarvoor deze dag bestond.Keynote Tim van Hattum (WUR)
We gaan van fossiel af — of we nu willen of niet. En dus is het nú
Tot we er zijn, is het crisis. Crises zijn de openingen; momentum komt vanzelf maar valt niet te voorspellen. "Dus het is nu."Keynote Derk Loorbach (DRIFT)
Natuurherstel en natuurlijke vastlegging zijn sowieso goed — en worden beter
Te midden van alle marktkritiek staat de onderliggende praktijk recht overeind. Het regime verzet zich ("capture en backlash") — dus blijven we transitioneel werken: normatief, collectief, creatief, reflexief.Keynote Derk Loorbach (DRIFT)
Reductie eerst — vastlegging is de transitiebrug, geen vrijbrief om door te blijven uitstoten
Zon en batterijen zijn de snelste, efficiëntste hefboom. Vastlegging financiert de transitie — met strikte certificering (permanentie, additionaliteit), niet als handel in uitstootrechten.Keynote Irene van Staveren (Erasmus) & het marktspoor
De businesscase is sterk en telbaar — miljarden per jaar
In Nederland alleen al: natuurlijke koolstofvastlegging ~€31 mld/jaar, biodiversiteit €40 mld, waterkwaliteit €17 mld, stikstofreductie €15 mld, vermeden klimaatschade €7 mld, gezondheid €5 mld. Tot 2050 loopt de maatschappelijke waarde op tot €500 miljard.Keynote Tim van Hattum (WUR) · New Economy
Het werkt al — en Climate Cleanup & Oncra meten en certificeren het
584.521 ton CO₂ gekwantificeerd, €1,1 miljoen naar boeren en bouwers, 140+ removers. De meet- en certificeringsinfrastructuur voor natuurlijke koolstofvastlegging in Nederland staat — en groeit.Oncra-register, juni 2026
"Wie natuur blijft zien als kostenpost, mist dat zij zich ontwikkelt tot een nieuwe economische infrastructuur. Nederland kan hier internationaal voorop lopen." — Sven Jense, directeur Climate Cleanup
Drie keynotes, één verhaal
De sprekers
De wetenschappelijke grond: natuur is onze belangrijkste klimaatbondgenoot. Van "kampioen maakbaarheid" naar "kampioen natuurlijkheid" — groen waar het kan, grijs waar het moet. NL2120 als hoopvol, integraal toekomstbeeld.
Bekijk de slides (PDF) →De economie eronder. Reductie blijft de meest effectieve hefboom; koolstofvastlegging is een sterke "second-best" — als beloning voor het algemeen belang, met certificering onder strikte voorwaarden, niet als verhandelbare compensatie.
Bekijk de slides (PDF) →De beweging is al begonnen. We verlaten het fossiele systeem, of we willen of niet; removers zijn de voorlopers van het nieuwe systeem. Pas op voor regime-capture — en handel transitioneel: "blijf vooruitstruikelen."
Bekijk de slides (PDF) →Het programma
De dag in één oogopslag
De deelsessies
Drie sporen, één opgave
In twee rondes gingen deelnemers aan de slag langs drie sporen: beleid, markt & financiering en biobased bouwen. Hieronder per spoor de kern — en alle slides en materialen om door te lezen.
Beleid — interbestuurlijke samenwerking
Interprovinciale Koolstofcoalitie (IPKC) · moderator Zoë RedBeleidsadviseurs van provincies, gemeenten en het ministerie inventariseerden wat er al loopt, waar de knelpunten zitten en wie welke rol pakt. De koers van de IPKC: "natuurlijk waar het kan, technisch waar het nodig is, en altijd in samenhang met emissiereductie" — met de Oxford Principles als waarborg tegen greenwashing. De provincie komt naar voren als de logische verbinder en regisseur tussen nationale ambitie en regionale uitvoering.
- Eerst een gedeeld verhaal. Provincies, gemeenten en Rijk moeten met één mond vertellen wát koolstofvastlegging is, wat het niet is, en wie welke rol speelt — anders blijft samenwerking steken in coördinatieproblemen.
- Dan massa. "De overheid moet het eerste zetje geven" — als eerste klant, via inkoop, aanbesteding en subsidies. Zolang schaal ontbreekt blijft de businesscase fragiel.
- De opgave is organisatorisch, niet technisch. Certificering onder CRCF/VCM is tegelijk het grootste knelpunt én de grootste kans: investeringen komen los zodra de spelregels helder zijn.
- Rijk én EU aan tafel. Concrete aanbeveling: een vervolg met Rijk en Europa, om vragen over financiering (o.a. SDE++) en de balans nationaal↔regionaal te beslechten en versplintering te voorkomen.
Markt & financiering
moderator Gijs Tolmeijer (Climate Cleanup & Oncra)'s Ochtends vanuit de projecteigenaar ("hoe waardeer je vastlegging?"), 's middags vanuit de koper ("waarom certificaten kopen?"). Twee fishbowls met o.a. BambooLogic, Regreener, Scature, Nationaal Groenfonds, Microsoft, Rabo Carbon Bank en Mobility Invest Group.
- Certificaten zijn een transitiebrug, geen eindbestemming. Ze helpen een nieuw gewas of een biobased keten over de drempel — en worden idealiter overbodig zodra die keten op eigen benen staat.
- Vertrouwen en standaardisatie zijn dé randvoorwaarde voor schaal. Kopers verdwalen in de wildgroei aan certificaten en prijzen (€100 vs. €0,25). De oplossing: externe ratings, de gang naar CRCF/ICVCM, en één gedeeld Nederlands register (SNK + Oncra).
- De mitigatiehiërarchie is onbetwist: reductie eerst, removal voor de laatste ~5% en historische uitstoot — bij voorkeur via insetting binnen de eigen keten.
- De doorbraak ligt op de balans: krijg koolstof (en natuur) op de balans — boekhoudregels, gebonden kapitaal, KPI's. "Als één accountant tekent, volgen de rest."
Biobased bouwen
moderator Sacha Brons (Climate Cleanup & Building Balance)De bouw is zowel het probleem als de pomp: 37% van onze uitstoot komt van bouw & vastgoed, 11% van bouwmaterialen — maar biobased bouwen kan dat omdraaien en koolstof opslaan in de gebouwde voorraad ("een Land-tot-Pand-pomp"). Met o.a. Jurriaan van Stigt (LEVS architecten) en het GREX/VEX-blok van Stratego Advies, Stadkwadraat en Alba Concepts.
- Geen CO₂-budget, geen echt plan. "Een Nota ruimte zonder CO₂-budget is als een huishoudboekje zonder bedragen." Eerst behouden, dan hergebruiken, dan biobased als default + opslag, en pas waar nodig staal en beton.
- "Van opslag naar opbrengst." De GREX/VEX-modellen lieten zien dat het beprijzen van CO₂-opslag (~€80/ton) plus kortere bouwtijd en langere exploitatie een houtbouw-businesscase van −21% naar +4% tilt.
- Het aanbod is er al. Nederland kan ~50.000 industriële, biobased woningen per jaar bouwen uit bestaande, gerealiseerde concepten — tot 84% biobased en >430 kg CO₂-opslag per m².
- De openstaande vraag is van wie de credits zijn — en dat is precies de rol van Oncra: een verifieerbare standaard (Construction Stored Carbon, CRCF-aligned). Bouwers vragen al om certificering van echte projecten.
Stemmen uit de opening
Videoboodschappen
Stemmen uit wetenschap, landbouw, natuur, financiering en politiek deelden hun boodschap mee aan de opening van de Top.
Klimaatpositief
Deze Top ruimde haar eigen uitstoot op — dubbel
Elke deelnemer nam een certificaat mee naar huis
Climate Cleanup maakte de Nationale Top klimaatpositief: de uitstoot van de dag (~2,4 ton CO₂) werd ruim dubbel opgeruimd — 5 ton CO₂, vastgelegd door vijf regeneratieve removers over Land, Ocean, Rock en Construction. Elke ton is verifieerbaar in het open Oncra-register.
Bekijk Opruimen →Wat we samen opbouwen
Deze Top staat niet op zichzelf
De Nationale Top is een volgende stap in een lange lijn van bijeenkomsten waarmee we de regeneratieve beweging in Nederland en daarbuiten verbinden.
Double Nature Summit
Vier dagen over ocean, rock weathering, land en biobased bouwen — een radicaal positief plan om klimaat, stikstof en biodiversiteit tegelijk te keren.
Bekijk de summit → 2025CDR Conferentie
180 deelnemers, urgentie én optimisme: niet alleen ambities, maar ook wat er in de praktijk al kan. De directe voorloper van deze Nationale Top.
Lees het verslag → 2020Launch van de 1500 Club
1500 mensen die samen verantwoordelijkheid nemen voor het opruimen van 1500 gigaton CO₂ — gelanceerd met een talkshow gepresenteerd door Harm Edens.
Bekijk de launch → 2025Small is Beautiful — Rob Hopkins
"How to fall in love with the future" — de jaarlijkse lezing over verbeeldingskracht en de regeneratieve toekomst.
Bekijk de lezing →Doe mee
Bouw mee aan de levende economie
De Top was een begin. Het echte werk gebeurt in de weken erna — in elke hectare, elk gebouw en elke beleidskeuze. Drie manieren om verder te bouwen:
Ondernemers & removers
Laat je natuurlijke koolstofvastlegging meten en certificeren, en maak je verhaal verifieerbaar. Kleine projecten doen net zo goed mee.
Naar het Oncra-register →Bedrijven & overheden
Ruim je restuitstoot op met verifieerbare vastlegging, en help de removers vooruitfinancieren. Direct via het register of via een broker.
Ruim je uitstoot op →Blijf verbonden
Dit was de eerste Nationale Top — we bouwen door naar een nationaal platform voor natuurlijke koolstofvastlegging. Blijf op de hoogte en sluit je aan.
Sluit je aan bij Climate Cleanup →Vragen, een idee of een samenwerking? Mail ons op top@climatecleanup.org. Dank aan iedereen die er was — beleidsmakers, ondernemers, wetenschappers en financiers. Samen zetten we natuur op de balans van Nederland.
Partners
De Nationale Top Natuurlijke Koolstofvastlegging is mede mogelijk gemaakt door vooruitstrevende partners die samen werken aan klimaatoplossingen.
