Sprint 2: Finance & Kopers

Sprint 2: Financiën & koperszijde

Een marktperspectief inzetten om betrouwbare CSC-credits van hoge integriteit te ontwikkelen

Amsterdam, 3 juli 2023 Tussentijds sprintverslag

Het grote geheel

Construction Stored Carbon (CSC) is de basis voor CO₂-verwijderingscertificaten die koolstofopslag in de gebouwde omgeving belonen en werken als transitiefinanciering voor de bouwsector. De uitdagingen uit het vorige sprintverslag maken duidelijk dat de sector CSC-certificaten nodig heeft. Maar een nieuwe certificaatklasse introduceren op de vrijwillige koolstofmarkt (VCM), en meer specifiek op de markt voor CO₂-verwijderingscertificaten, is geen eenvoudige opgave. Om CSC-certificaten functioneel en betrouwbaar te maken, moeten marktpartijen zoals kopers en toezichthouders betrokken worden bij de ontwikkeling. Ook moeten we deze partijen transparant vertellen wat de voordelen en tekortkomingen van CSC-certificaten zijn ten opzichte van andere klassen CO₂-verwijderingscertificaten.

Zoals de International Emissions Trading Association (IETA) beschrijft, is de VCM een 'bottom-up' marktinitiatief dat een geloofwaardige manier biedt om reducties en verwijderingen van broeikasgasemissies (GHG) te certificeren, buiten verplicht klimaatbeleid om. Private en publieke organisaties gebruiken de VCM om hun resterende, onvermijdelijke emissies te compenseren: een wezenlijk onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). 

De VCM groeit exponentieel. In 2021 bereikte de markt een omvang van $2 miljard, en de verwachting is dat die in 2030 minstens $10 miljard bedraagt. Recente kritiek op credits voor emissiereductie of -preventie (onder meer van de Guardian) heeft het vertrouwen in de VCM echter doen dalen. Als antwoord op die kritiek is er een markt ontstaan voor CO₂-verwijderingscredits: credits die alleen tastbare, langdurige koolstofopslag meten en belonen. De Europese Commissie (EC) steunt deze ontwikkeling en heeft het belang van koolstofverwijdering benadrukt:

“The EU has committed to reaching climate neutrality by 2050 to secure a liveable future on our continent and our planet. The first and most urgent priority is the reduction of EU greenhouse gas (GHG) emissions. At the same time, the EU needs to compensate for residual emissions that cannot be eliminated, by scaling up carbon removals, or in other words by removing carbon dioxide (CO₂) from the atmosphere.” 

Daarnaast heeft de EC een kader voorgesteld voor certificering van koolstofverwijdering, om de integriteit en betrouwbaarheid ervan te waarborgen. Dit kader is cruciaal voor onze interventie: zonder een onafhankelijk afgegeven en geverifieerd certificaat kunnen er geen credits worden uitgegeven voor een activiteit die koolstof verwijdert. Meer over het certificeringskader van de EC lees je in onze verslagen van Sprint 3 en Sprint 4. 

Sinds de ophef over emissiereductie en -preventie is koolstofverwijdering in opmars. Het open-sourceplatform cdr.fyi houdt de verkoop van credits voor koolstofverwijdering bij. Op het moment van schrijven is er 4 miljoen ton CO₂ gekocht, waarvan ruwweg 3 miljoen ton sinds maart 2023. Het platform laat ook zien dat de prijs van deze credits sterk schommelt en vooral afhangt van de gebruikte verwijderingsmethode. Dat onderstreept hoe nodig heldere communicatie over de kenmerken van CSC-verwijderingsactiviteiten en transparante prijsvorming zijn. Richtinggevende voorbeelden van prijsvorming zijn onder meer recente aankopen van credits voor koolstofverwijdering (bijvoorbeeld door JPMorgan Chase en Microsoft) en prijsstelling door overheden (bijvoorbeeld door de provincie Utrecht, die in haar besluitvormingskaders een prijs van €875 per ton CO₂e hanteert). 

Doelen van Sprint 2

• Eenvoudige (visuele) middelen ontwikkelen om de werking, (mogelijke) voordelen en tekortkomingen van CSC-credits uit te leggen;
• Organisaties op de VCM betrekken bij de ontwikkeling van CSC-credits;
• Kopers vinden voor de eerste CSC-credits ter wereld, uitgegeven voor pionierende (pilot)projecten;
• Een aanpak ontwikkelen voor transparante en eerlijke prijsvorming van CSC-credits.

Resultaten van Sprint 2

• Markt voor koolstofopslag gelanceerd

Ballast Nedam Development zette als eerste bouw- en ontwikkelbedrijf de baanbrekende stap om CO₂-opslag in zijn woningbouwprojecten te verhandelen. Deze bouwprojecten gebruiken biobased bouwmaterialen zoals hout, hennep en stro, die tijdens hun levensduur meer dan 100 jaar CO₂ opslaan. Door aan die opslag een financiële waarde te geven, kunnen klimaatpositieve projecten concurreren met vervuilende alternatieven als beton en staal. Dat stimuleert de vraag naar biobased materialen en kan de hele bouwsector veranderen.

Om biobased bouwen te vestigen als betrouwbare klimaatoplossing doen ze mee aan een onderzoeksproject van Stichting Climate Cleanup. Climate Cleanup certificeert en waardeert de opgeslagen CO₂ in biobased gebouwen volgens Europese en internationale richtlijnen. Alleen projecten met positieve effecten op biodiversiteit, gezondheid en circulariteit kunnen een CO₂-opslagcertificaat krijgen, en verdienen daarmee geld door verkoop aan bedrijven en overheden.

Op 6 december 2023 kondigden Ballast Nedam Development en Stichting Climate Cleanup hun samenwerking aan, met de handel in CO₂-opslag voor drie projecten. Het eerste project, het 'Natuurhuis', is klimaatpositief: het slaat meer CO₂ op dan het hele bouwproces uitstoot. Binnenkort volgen projecten in Amsterdam, zoals 'Strandeiland' en 'Horizons'. Deze samenwerking opende de internationale markt voor CO₂-opslag in klimaatpositieve bouwprojecten.

Deze sprint loopt nog. We delen de resultaten periodiek. Wil je op de hoogte blijven? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Verdiep je

• The Evolving Voluntary Carbon Market: een paper van de leden van IETA
• Onderzoek van de Guardian naar de Verra-koolstofstandaard: de meeste credits blijken 'fantoomcredits' en kunnen de opwarming van de aarde verergeren
• Europese Commissie: Questions and Answers on EU Certification of Carbon Removals
• Cdr.fyi, een door de gemeenschap gedreven initiatief voor transparantie en verantwoording op de markt voor koolstofverwijdering
• JPMorgan Chase to spend $200 million on carbon dioxide removals
• Microsoft will pay to capture carbon from burning wood
• CO₂-beprijzing in maatschappelijke kosten- en batenanalyses provincie Utrecht

Sprint 1: Ecosysteemvorming

Koplopers pakken de uitdaging van Construction Stored Carbon-monetisatie aan

Sprint 3: Certificeringsprotocol

Certificeringsprotocol voor het meten van het netto voordeel van koolstofverwijdering

Sprint 4: Institutionele afstemming

Informeren en verbinden met het opkomende beleidsveld op drie overheidsniveaus

Sprint 5: Pilotprojecten

Een catalogus van gecertificeerde koolstofopslagprojecten, met gedetailleerde informatie over geverifieerde initiatieven die koolstofdioxide in gebouwen opslaan.

Doe mee!

Blijf op de hoogte van onze Construction Stored Carbon-interventies en draag bij.