Climate Cleanup

Startersgids

Een startersgids om te begrijpen hoe je de vastlegging van CO2 in gebouwen kwantificeert, waardeert en certificeert.

Beginnersgids

Een beginnersgids om te begrijpen hoe je de vastlegging van CO2 in gebouwen kwantificeert, waardeert en certificeert.

Starters guide EN Beginnersgids NL

Hoe wordt koolstof opgeslagen in gebouwen?

Planten en bomen nemen CO2 op uit de lucht. Bouw je gebouwen met plantaardige (of "biobased") materialen, dan blijft de CO21 opgeslagen. Deze CO2 draagt niet langer bij aan de opwarming van de aarde. Het "biobased" gebouw wordt zo een klimaatoplossing.

Deze brochure legt uit hoe je de hoeveelheid CO2 in een biobased gebouw (of materiaal) kwantificeert, waardeert en certificeert.

Kwantificeren

Hoe bepaal je de hoeveelheid CO2 die in een gebouw is opgeslagen? De CO2 zit in de biobased materialen. Je moet dus weten hoeveel van deze materialen er zijn. Dat haal je uit de materiaalstaat van het gebouw.

Het gewicht van een materiaal, vermenigvuldigd met de CO2-dichtheid van dat materiaal, geeft de hoeveelheid opgeslagen CO2.

Deze berekening is beschreven in een metriekrapport, ontwikkeld door ASN Bank en Climate Cleanup. Om deze metriek op je hele materiaalstaat toe te passen, is een open Excel-rekentool gemaakt.

1. CO2 wordt opgeslagen in de vorm van koolstof. Elke hoeveelheid koolstof in een biobased materiaal is terug te rekenen naar een hoeveelheid CO2 die uit de lucht is gehaald. Per 44 gram CO2 is er 12 gram koolstof. Elke 12 gram koolstof komt dus overeen met 44 gram CO2 die uit de lucht is gehaald. De overige O2 is zuurstof die de boom of plant heeft uitgeademd. In dit document gebruiken we koolstof en CO2 daarom door elkaar.

[de metriek]

[de tool]

[het protocol]

Waarderen

Hoe krijgt koolstofopslag ook financiële waarde? De klimaatschade van 1000 kg CO2 in de atmosfeer bedraagt ongeveer €8752. Haal je een ton CO2 uit de lucht en sla je die op in biobased materialen, dan creëer je €875 aan maatschappelijke waarde. Deze prestatie kan op drie manieren worden beloond.

Overheden kunnen koolstofopslag subsidiëren als effectieve uitvoering van klimaat-, natuur- en stikstofbeleid

Met bijvoorbeeld €250 subsidie per ton CO2 die in biobased materialen is opgeslagen, voorkom je €875 aan klimaatschade. Die €250 is vaak genoeg om de huidige meerkosten van biobased materialen ten opzichte van conventionele bouwmaterialen te dekken. Vanaf 2026 kan de EU koolstofopslag ook belonen via het ETS (Emission Trading System).

Je kunt koolstofopslag ook opnemen in je eigen boekhouding. Dat is goed voor je reputatie, geeft jou en je medewerkers voldoening en helpt duurzaamheidsdoelen te halen zoals gerapporteerd volgens de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)

Bedrijven kunnen jouw koolstofopslag betalen en dit als "bijdrage aan klimaatactie" aan het publiek presenteren.

2. https://oncra.org/en/province-of-utrecht-decides-on-e875-ton-co2-price/

Certificeren

Om de koolstofopslag in je gebouw aan te tonen, kun je die laten certificeren. Je ontvangt dan een certificaat met de hoeveelheid CO2 die is opgeslagen in de biobased producten in je gebouw.

Met dit certificaat kun je je koolstofopslag (financieel) waarderen. Volg deze stappen om de financiële waarde van CO2-vastlegging in je gebouw te realiseren:

  1. Verzamel je materiaalstaat
    Maak een lijst van alle biobased producten in je gebouw met een eerste gebruiksduur van minimaal 35 jaar. De lijst bevat de biobased producten en hun hoeveelheden (in kg, m2 of m3).
  2. Gebruik de rekentool
    Voer de producten en hun hoeveelheden in de Excel-rekentool in. De tool koppelt de producten aan openbaar beschikbare, geverifieerde productdata (zoals Environmental Product Declarations, EPD's). Is voor sommige van jouw producten geen geverifieerde productdata beschikbaar? Neem dan contact op met Climate Cleanup om die aan de tool toe te voegen.
  3. Dien de onderbouwing in
    Vul voor je project een aanmeldformulier of projectplan in. Hierbij voeg je beschrijvingen en details van je project toe, plus onderbouwing en bewijs, zoals een berekening van de Milieuprestatie van je gebouw (MPG). Je kunt ook de verwachte totale levensduur van de biobased producten in je gebouw onderbouwen (langer dan 35 jaar, tot 100+ jaar).
  4. Vraag certificering aan
    Stuur de ingevulde rekentool en het aanmeldformulier naar Oncra of een andere certificeerder. Die valideert je certificeringsaanvraag en zorgt dat je data wordt geverifieerd volgens de Europese regelgeving voor certificering van koolstofverwijdering3.
  5. Realiseer financiële waarde
    Na positieve validatie en verificatie teken je een contract en ontvang je een certificaat voor je gebouw. Daarmee onderbouw je claims over koolstofverwijdering en realiseer je financiële waarde voor je koolstofopslag.

3. EU Carbon Removal Certification Framework (CRCF)

Wanneer vraag ik certificering aan?

Er zijn drie mogelijkheden:

1. Ontwerpfase

In de ontwerpfase van je bouwproject kun je je potentiële koolstofopslag al kwantificeren met de rekentool. Zo zorg je dat je ontwerp zoveel mogelijk koolstof opslaat. Een certificaat krijg je nog niet, want het staat niet vast dat je bouwproject wordt gerealiseerd.

2. Bouwfase

Je ontwerp is definitief en je hebt een bouwvergunning. Nu kun je een certificaat aanvragen. Met de certificeerder maak je afspraken over het bewijs dat je nog moet leveren en over wat er gebeurt als je bouwproject onverwacht vertraagt of er andere materialen worden gebruikt. Je kunt al een voorlopig certificaat krijgen, bijvoorbeeld voor voorverkoop.

3. Opgeleverde fase

Je bouwproject is voltooid. Een verificatieproces bevestigt dat de koolstofopslag daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Na positieve verificatie is je certificaat volledig inzetbaar. Gefeliciteerd, je hebt een bewezen klimaatprestatie geleverd.

Veelgestelde vragen

Wie is eigenaar van de CO2?

De partij die ervoor zorgt dat er koolstof in het gebouw wordt opgeslagen, creëert de klimaatwaarde. Deze partij bepaalt dat er een biobased product in het gebouw wordt gebruikt in plaats van een conventioneel materiaal. Dat is niet altijd de eigenaar van het fysieke gebouw of materiaal dat de koolstof opslaat. Is de sturende partij niet de eigenaar van het gebouw? Dan moet zij met de eigenaar van het gebouw of materiaal contractueel vastleggen wie de waarde van de koolstofopslag claimt. Dat is nodig om dubbeltelling te voorkomen.

Wie valideert en verifieert?

De certificeerder, zoals Oncra, valideert de data die je aanlevert (is alles in het juiste formaat?). Een onafhankelijke organisatie verifieert of de koolstofopslag heeft plaatsgevonden en of de cijfers kloppen. Zowel de certificeerder als de verificateur werken volgens normen van (inter)nationale normalisatie-instituten (NEN, ISO). Europese regels voor de controle van koolstofopslag zijn in ontwikkeling, zie voetnoot 3 (CRCF).

Wat is Oncra?

Oncra staat voor "Open Natural Carbon Removal Accounting". Het is een non-profit certificeerder, opgericht door Climate Cleanup in samenwerking met ASN Bank en Nederlandse provincies, volgens ISO-regels en het Europese Carbon Removal Certification Framework. Het team achter Oncra heeft deze gids geschreven. Oncra is open: de data die in dit proces wordt verzameld, kan ook voor andere certificeringsprocessen worden gebruikt.

Wat kost certificering?

De kosten van certificering variëren. Oncra werkt zonder winstoogmerk en rekent pas certificeringskosten (een paar euro per ton geclaimde of verkochte opgeslagen CO2) als de opslag daadwerkelijk financiële waarde heeft opgeleverd. Het idee erachter: pioniers moeten niet met extra kosten worden belast, en we hebben snelle opschaling nodig om klimaatverandering snel om te keren.

Waar vind ik meer gedetailleerde informatie?

Het certificeringsprotocol voor Biobased Bouwen vind je op www.climatecleanup.org/constructionstoredcarbon/protocol. De onderliggende rekenmethode voor Construction Stored Carbon vind je op www.constructionstoredcarbon.org.