Starters Guide

Beginnersgids

Een beginnersgids om te begrijpen hoe je de vastlegging van CO₂ in gebouwen kunt kwantificeren, waarderen en certificeren.

Hoe wordt koolstof opgeslagen in gebouwen?

Planten en bomen nemen CO₂ uit de lucht op. Door gebouwen te bouwen met plantaardige (of ‘biobased’) materialen, blijft de CO₂¹ opgeslagen. Deze CO₂ draagt niet langer bij aan de opwarming van de aarde. Het ‘biobased’ gebouw wordt zo een klimaatoplossing.

Deze brochure legt uit hoe je de hoeveelheid CO₂ die is opgeslagen in een biobased gebouw (of materiaal) kunt kwantificeren, waarderen en certificeren.

Kwantificeren

Hoe kwantificeer je de hoeveelheid CO₂ die in een gebouw is opgeslagen? De CO₂ zit in de biobased materialen. Je moet dus weten hoeveel van deze materialen er zijn gebruikt, wat je kunt achterhalen uit de materialenlijst van het gebouw.

Het gewicht van een materiaal vermenigvuldigd met de CO₂ -dichtheid van het materiaal levert de hoeveelheid opgeslagen CO₂ op.

Deze berekening wordt beschreven in een metrisch rapport ontwikkeld door ASN Bank en Climate Cleanup. Om deze meetmethode toe te passen op je volledige materialenlijst, is er een open Excel-rekentool ontwikkeld.

1. CO₂ wordt opgeslagen in de vorm van koolstof. Elke hoeveelheid koolstof in een biobased materiaal kan worden teruggerekend naar een hoeveelheid CO₂ die uit de lucht is verwijderd. Voor elke 44 gram CO₂ is er 12 gram koolstof. Elke 12 gram koolstof komt dus overeen met 44 gram CO₂ die uit de lucht is verwijderd. De resterende O₂ is zuurstof die de boom of plant heeft uitgeademd. Koolstof en CO₂ worden in dit document daarom door elkaar gebruikt.

[de meetmethode]

[de tool]

[het protocol]

Waarderen

Hoe kan koolstofopslag ook financiële waarde krijgen? De klimaatschade veroorzaakt door 1000 kg CO₂ in de atmosfeer bedraagt ongeveer €875². Door een ton CO₂ uit de lucht te halen en op te slaan in biobased materialen, creëer je €875 aan maatschappelijke waarde. Deze prestatie kan op drie manieren worden beloond.

Overheden kunnen koolstofopslag subsidiëren als een effectieve uitvoering van klimaat-, natuur- en stikstofbeleid

Door bijvoorbeeld €250 per ton CO₂ die is opgeslagen in biobased materialen te subsidiëren, kan €875 aan klimaatschade worden voorkomen. Deze stimulans van €250 is vaak voldoende om de huidige meerkosten van biobased materialen ten opzichte van conventionele bouwmaterialen te dekken. Koolstofopslag kan vanaf 2026 ook door de EU worden beloond via het ETS (Emission Trading System).

Je kunt koolstofopslag ook opnemen in je eigen boekhouding. Dit is goed voor je reputatie, geeft jou en je medewerkers een gevoel van voldoening, en helpt bij het behalen van duurzaamheidsdoelen zoals gerapporteerd volgens de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)

Bedrijven kunnen betalen voor jouw koolstofopslag en kunnen dit naar het publiek presenteren als een “bijdrage aan klimaatactie”.

2. https://oncra.org/en/province-of-utrecht-decides-on-e875-ton-co2-price/

Certificeren

Om de koolstofopslag in je gebouw te bewijzen, kan deze worden gecertificeerd. Dit betekent dat je een certificaat ontvangt waarop staat hoeveel CO₂ is opgeslagen in de biobased producten die in je gebouw zijn gebruikt.

Dit certificaat kan worden gebruikt voor (financiële) waardering van je koolstofopslag. Om de financiële waarde van CO₂-vastlegging in je gebouw te realiseren, volg je deze stappen:

1. Stel je materialenlijst samen
   Maak een lijst van alle biobased producten in je gebouw met een levensduur van minimaal 35 jaar bij eerste gebruik. De lijst moet de biobased producten en hun hoeveelheden bevatten (in kg, m2 of m3).
2. Gebruik de rekentool
   Voer de producten en hun hoeveelheden in de Excel-rekentool in. De tool koppelt de producten aan openbaar beschikbare, geverifieerde productgegevens (zoals Environmental Product Declarations, EPD’s). Als geverifieerde productgegevens voor sommige van de producten die je gebruikt niet beschikbaar zijn, neem dan contact op met Climate Cleanup om deze aan de tool toe te voegen.
   
3. Dien onderbouwing in
   Vul een aanmeldformulier of projectplan in voor je project. Aan dit formulier of plan voeg je beschrijvingen en details van je project toe, en je voegt onderbouwing en bewijs toe, zoals een berekening van de Milieuprestatie van je gebouw (MPG). Je kunt ook de verwachte totale levensduur van de biobased producten in je gebouw onderbouwen (langer dan 35 jaar, tot 100+ jaar).
   
4. Vraag certificering aan
   Dien zowel de ingevulde rekentool als het aanmeldformulier in bij Oncra of een andere certificeerder. Zij valideren je certificeringsaanvraag en zorgen ervoor dat je gegevens worden geverifieerd volgens de Europese verordening voor certificering van koolstofverwijdering³.
5. Realiseer financiële waarde
   Na positieve validatie en verificatie onderteken je een contract en ontvang je een certificaat voor je gebouw. Hiermee kun je claims over koolstofverwijdering onderbouwen en financiële waarde realiseren voor je koolstofopslag.
   

3. EU Carbon Removal Certification Framework (CRCF)

Wanneer vraag ik certificering aan?

Er zijn drie mogelijkheden:

1. Ontwerpfase

In de ontwerpfase van je bouwproject kun je met de rekentool al je potentiële koolstofopslag kwantificeren en ervoor zorgen dat je ontwerp zoveel mogelijk koolstof opslaat. Je kunt echter nog geen certificaat krijgen, omdat het nog niet zeker is dat je bouwproject wordt gerealiseerd.

2. Bouwfase

Je hebt een definitief ontwerp en een omgevingsvergunning. Je kunt nu een certificaat aanvragen. Je maakt afspraken met de certificeerder over het bewijs dat je nog moet aanleveren en wat er gebeurt als je bouwproject onverwacht vertraging oploopt of als er uiteindelijk andere materialen worden gebruikt. Je kunt al een voorlopig certificaat ontvangen dat bijvoorbeeld kan worden gebruikt voor voorverkoop.

3. As-built fase

Je bouwproject is voltooid. Er vindt een verificatieproces plaats om te bevestigen dat de koolstofopslag daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Na positieve verificatie wordt je certificaat volledig bruikbaar. Gefeliciteerd, je hebt een bewezen klimaatprestatie geleverd.

Veelgestelde vragen

Wie is eigenaar van de CO₂?

De partij die ervoor zorgt dat er koolstof in het gebouw wordt opgeslagen, creëert de klimaatwaarde. Deze partij bepaalt dat er een biobased product wordt gebruikt in het gebouw in plaats van een conventioneel materiaal. Dit is niet altijd de eigenaar van het fysieke gebouw/materiaal waarin de koolstof wordt opgeslagen. Als de sturende partij niet de eigenaar van het gebouw is, moeten zij contractueel vastleggen met de eigenaar van het gebouw/materiaal wie de waarde van de koolstofopslag claimt. Dit is nodig om dubbeltelling te voorkomen.

Wie valideert en verifieert?

De certificeerder, zoals Oncra, valideert de gegevens die je aanlevert (staat alles in het juiste formaat?). Een onafhankelijke organisatie verifieert of de koolstofopslag heeft plaatsgevonden en of de cijfers kloppen. Zowel de certificeerder als de verificateur werken volgens normen die zijn vastgesteld door (inter)nationale normalisatie-instituten (NEN, ISO). Europese regelgeving voor het beheersen van koolstofopslag is in ontwikkeling, zie voetnoot 3 (CRCF).

Wat is Oncra?

Oncra staat voor ‘Open Natural Carbon Removal Accounting’ en is een non-profit certificeerder, opgericht door Climate Cleanup in samenwerking met ASN Bank en Nederlandse provincies, en in overeenstemming met ISO-regels en het European Carbon Removal Certification Framework. Het team achter Oncra heeft deze gids geschreven. Oncra is open, wat betekent dat de gegevens die in dit proces worden verzameld ook kunnen worden gebruikt voor andere certificeringsprocessen.

Wat kost certificering?

De kosten voor certificering variëren. Oncra werkt op non-profitbasis en brengt alleen certificeringskosten in rekening (enkele euro’s per ton geclaimde of verkochte opgeslagen CO2) wanneer de opslag daadwerkelijk tot financiële waarde heeft geleid. Het idee hierachter is dat pioniers niet met extra kosten belast moeten worden, en dat snelle opschaling nodig is om de klimaatverandering snel terug te draaien.

Waar vind ik meer gedetailleerde informatie?

Het certificeringsprotocol voor Biobased Bouwen is te vinden op www.climatecleanup.org/constructionstoredcarbon/protocol. De onderliggende rekenmethode voor Construction Stored Carbon is te vinden op www.constructionstoredcarbon.org.