Twee studies die in juli 2026 zijn verschenen, wijzen erop dat agroforestrysystemen beter bestand kunnen zijn tegen hitte en droogte dan landbouwsystemen zonder bomen.
Wat 60 experts verwachten
In een studie in Agronomy for Sustainable Development namen 60 agroforestryexperts deel aan een online enquête over hoe verschillende agroforestrysystemen in Europa presteren onder klimaatverandering. Volgens de mediane schattingen van de experts zijn de opbrengsten in agroforestrysystemen tot nu toe stabiel gebleven onder klimaatverandering (0% verandering). In vergelijkbare systemen zonder bomen daalden ze met zo'n 8%.
Met het oog op 2050 verwachten de experts dat de opbrengsten in systemen zonder bomen met ongeveer 20% dalen, terwijl de opbrengsten in agroforestrysystemen naar verwachting stabiel blijven. Dit zijn schattingen van experts, geen metingen in het veld. Ze weerspiegelen wel de ervaring van specialisten door heel Europa. De auteurs wijzen er ook op dat de voordelen van agroforestry mogelijk worden overschat, omdat alleen agroforestryexperts hebben deelgenomen.
Wakelyns: bomen als schokdemper
Een andere studie, eveneens in juli verschenen in Agronomy for Sustainable Development, gebruikte computermodellen om te simuleren hoe een agroforestrysysteem in Wakelyns in Suffolk, Engeland, zou presteren onder toekomstige klimaatverandering. In de simulaties veranderden walnootbomen het lokale microklimaat en beschermden ze tarwe- en erwtengewassen in een cruciale periode in het voorjaar, rond de bloei en de korrelvulling. Waarschijnlijk gebeurde dat door de schaduw van de pas ontloken walnootbladeren.
In normale jaren lagen de tarweopbrengsten in het agroforestrysysteem iets lager dan zonder bomen (ongeveer 4,5%). In de twee meest extreme gesimuleerde jaren lagen ze veel hoger (met 79% en 125%, onder een scenario met hoge emissies). Dat suggereert dat een van de belangrijkste voordelen mogelijk niet hogere gemiddelde opbrengsten zijn, maar minder zware verliezen bij extreem weer.
Een Nederlands voedselbos in een droge zomer
Er is ook een recent voorbeeld uit Nederland. Wouter van Eck meldde dat Voedselbos Ketelbroek tijdens de hitte en droogte van de zomer van 2026 groen bleef, terwijl het omliggende landbouwgebied en de natuurgebieden tekenen van uitdroging vertoonden. Hij meldde ook goede oogsten van pruimen, appels en nashi-peren, en zei dat de walnoot- en tamme kastanjeoogst er eveneens goed uitzag.
Wat dit wel en niet aantoont
Deze waarnemingen zijn geen gecontroleerde wetenschappelijke vergelijking. Ze kunnen dus niet bewijzen dat het voedselbos het verschil heeft veroorzaakt. Maar samen met het recente onderzoek roepen ze een belangrijke vraag op voor klimaatbestendige landbouw: kunnen bomen landbouwsystemen helpen klimaatschokken op te vangen, in plaats van alleen de opbrengst in goede jaren te verhogen?
Bronnen
- Den Hond-Vaccaro, C., Jarosch, K., Kay, S., Li, Y. & Herzog, F. (2026). Experts expect European agroforestry systems to stabilize crop yields under climate change. Agronomy for Sustainable Development, 46. Published online 16 July 2026. https://doi.org/10.1007/s13593-026-01119-5
- Tosh, C.R., Gossell, C., Lecomte, I., Gosme, M., Eden, J.M., den Hond-Vaccaro, C., Simonson, W., Herzog, F. & Dupraz, C. (2026). Agroforestry protects arable crops from climate shock during critical early-season phenological stages. Agronomy for Sustainable Development, 46(4), 59. Published online 23 July 2026. Open access: https://doi.org/10.1007/s13593-026-01129-3
- Van Eck, W. (2026). LinkedIn-bericht over Voedselbos Ketelbroek tijdens de zomer van 2026 (vijf regionale hittegolven, uitdroging van het nabijgelegen natuurgebied De Bruuk en van landbouwgrond, oogsten).
- KNMI (2026). Zomer 2026: warmest summer since records began in 1901, and dry. https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/maand-en-seizoensoverzichten/2026/zomer
- KNMI (30 September 2026). Het droge zomerhalfjaar van 2026. https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/het-droge-zomerhalfjaar-van-2026