Kan een festival een landschap er beter achterlaten dan het was? Van 30 april tot 3 mei 2026 kwamen 140 mensen samen in het piepkleine Portugese dorp Cidadelhe. Niet alleen om te dansen en te luisteren, maar vooral om te graven. In een paar ochtenden bouwden ze samen 69 Smilands: kleine landschapsingrepen die regenwater vasthouden en dauw opvangen op grond die snel verwoestijnt (of dat al deed). De eerste editie van het Ten Lives Genesis Festival was een proefrun, en overtrof de verwachtingen ruimschoots.
Vandaag spreken we met Bart van Beuzekom, op wiens land het festival plaatsvond.
Van syntropische landbouw naar regeneratief festival
Bart kocht het land in 2021 om een schaalbaar model voor syntropische landbouw te testen. De lokale boeren konden er weinig van maken: “het is gewoon een manier van boeren die moeilijk te begrijpen is als je conventionele landbouw gewend bent.” Dus zocht hij een ervaren syntropisch team, klaar voor de uitdaging van een verwoestijnend Europees landschap. Dat team werkt nu het hele jaar op het land.
Toen Louis De Jaeger hem benaderde op zoek naar land voor een regeneratief festival, viel alles op zijn plek. “Het kwam hier op neer: wij hadden een team op de grond en wilden over een paar jaar een festival organiseren. En nu ineens komt Ten Lives Festival, met dezelfde visie als wij, dat land wil herstellen waar wij zelf pas over 10 tot 20 jaar aan hadden kunnen beginnen. Dus we zijn begonnen.”
Wat doen Smilands eigenlijk?
In een gebied met weinig regen en felle zon werken Smilands op twee manieren. Ze vertragen de regen die wel valt, zodat die in de bodem zakt in plaats van weg te stromen of te verdampen. En ze benutten het temperatuurverschil tussen ochtend en nacht: bij genoeg luchtvochtigheid vormt zich dauw op verticale oppervlakken zoals lange grassen, struiken en cactussen. Op een strook van slechts drie meter lang en dertig centimeter breed ontstaat een piepkleine oase, waar planten met grotere bladeren de kans krijgen te groeien naast de gebruikelijke lavendel, brem en tijm.
Eén Smiland uit een eerdere pilot toont nu al andere soorten dan het gewone landschap. Nieuwe grassen en kruidachtige planten – de eerste hulpverleners van beschadigde bodem – beginnen op te komen. De omstandigheden die het Smiland schept, hebben het land al een sprong vooruit laten maken in de natuurlijke opeenvolging van planten die ecologische functies vervullen… en dat na slechts enkele maanden. Op een ander proefveld vlakbij verdubbelden het organische stofgehalte en de gehaltes aan fosfor, kalium en calcium in de bodem binnen een jaar, in grond die normaal alleen armer wordt. Bart: “Je ziet een bos terugkomen en je voelt het leven erin. Dat is gewoon ongelooflijk.”
Foto's van Ten Lives
Dansen, graven, herstellen
Het festival volgde het ritme van het klimaat. Van acht tot elf uur 's ochtends werd er gegraven. Daarna volgden de lezingen en workshops, over biobased bouwen en over bewustzijn. En van zes uur tot middernacht werd er gedanst. Composttoiletten, douches op IBC-tanks, tenten op de grond. “Eerlijk gezegd lijkt het een beetje op het beroemde Boom Festival.”
Wat het meest opviel, zegt Bart, was hoe fijn het voelde om samen aan het land te werken: “We hadden de hele dag Smilands kunnen bouwen met een dj naast ons. Iedereen zou even blij zijn geweest. Al had wat schaduw niet misstaan zodra het warm werd.”
De mensen die het mogelijk maakten
Zonder de mensen die maanden van hun leven gaven om dit echt te maken, was dit nooit gebeurd. Nastassia Gumuchdjian, Nathan Stranart en Louis de Jaeger (medeoprichters van Ten Lives), Nicole Mooiman, Elisabeth Hollt, John Broad, James Barrett en een kernteam van toegewijde vrijwilligers werkten dag en nacht, van crowdfunding tot bouw. Een week voor het festival begon, stond er al een golf vrijwilligers op het land te bouwen. En om ruimte te houden voor 140 deelnemers bereidde het team 30 Guardians voor met een training van 14 weken: mensen die de hele gemeenschap door de ervaring heen begeleidden en ondersteunden. Ali Bin Shahid deed alle berekeningen voor het regeneratieprogramma, zodat de impact genoeg is om bomen terug te brengen.
Het was, in elk opzicht, een collectieve daad van liefde.
Een gemeenschap terugbrengen
Portugals vertegenwoordiger voor biodiversiteit bij de Europese Commissie kwam langs en werkte mee met vuile handen. De burgemeester van de streek hield ook een toespraak om te zeggen hoe blij ze was dat dit gebeurde en dat mensen terugkwamen naar het land.
In het dorp zelf wonen nog maar een handvol mensen: bijna allemaal ouder dan 75, met slechts vijf jonger dan die leeftijd. De jongere generaties vertrokken lang geleden: geen werk, geen leeftijdsgenoten. Dus kondigde Bart aan het einde van het festival aan dat ze een nieuw rentmeestermodel testen. Wie geïnteresseerd is, kan een maand als vrijwilliger komen, daarna eventueel een stage doen en uiteindelijk een eigen plan schrijven voor een stuk land. De stichting houdt het eigendom; jij krijgt het recht om het je hele leven te gebruiken, zolang je het beheert volgens syntropische principes. Zeven mensen schreven zich ter plekke al in, en jij kunt dat ook!
En het vliegen?
Vliegen was een duidelijke tegenstrijdigheid. Bezoekers kwamen uit heel Europa naar een festival dat ecologisch herstel als doel heeft. Bart stelt dat het herstel van de lokale waterkringloop zwaarder weegt dan de uitstoot van de reizen. “Het is niet ideaal”, zegt hij. “Hoe lokaler, hoe beter. Maar het moet ergens beginnen.”
Kom langs
Het Ten Lives-team mikt op een tweede editie in mei 2027, tien keer zo groot. Tot die tijd is er een vrijwilligersprogramma, zijn er onderwijs- en onderzoekssporen en is er ruimte voor bezoekers. Wat Bart jou vooral mee wil geven: “Kom langs.”
